Đóng góp của chế biến vào việc tăng giá trị rau quả còn nhiều hạn chế, hiệu quả tác động đến việc thay đổi cơ cấu cây trồng chưa mạnh. Công tác chế biến rau quả đang là nút thắt trong chuỗi giá trị nông nghiệp.
Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ chế biến rau quả là chủ đề chính được đưa ra phân tích để tìm hướng tháo gỡ tại Hội nghị tham vấn cho Đề án phát triển ngành chế biến rau củ quả phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tổ chức tại TP.HCM mới đây.
Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ NNPTNT), từ năm 2015-2019, ngành rau quả chế biến đã có bước phát triển mạnh so 5 năm trước khi tốc độ tăng trưởng hàng năm bình quân 8-10%. Nhờ công nghiệp chế biến rau quả tăng mà các mặt hàng xuất khẩu tăng bình quân 20-30%/năm trong 3 năm vừa qua. Kim ngạch xuất khẩu năm 2019 đạt hơn 3,74 tỷ USD, chiếm 9,3% tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản.
Tuy nhiên, cũng theo điều tra của Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, tổng công suất thiết kế của các cơ sở chế biến quy mô công nghiệp gần 1,1 triệu tấn sản phẩm/năm nhưng sản lượng thực tế chỉ đạt 600.000-700.000 tấn sản phẩm/năm.
Với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một trong 5 quốc gia xuất khẩu rau quả hàng đầu thế giới vào năm 2030, Bộ NNOTNT đang xây dựng Đề án phát triển ngành chế biến rau củ giai đoạn 2021-2030. Phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 8-10 tỷ USD; trong đó rau quả chế biến đạt 30% trở lên.
Dự thảo đề án phát triển thị trường chế biến rau quả giai đoạn 2021-2025 đề ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030:
- Giá trị kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 8-10 tỷ USD. Trong đó, tỷ trọng giá trị kim ngạch xuất khẩu sản phẩm rau quả chế biến đạt 30% trở lên.
- Tổn thất sau thu hoạch rau quả giảm bình quân 1-1,5 %/năm.
- Trên 70% cơ sở chế biến, bảo quản rau quả xuất khẩu đạt trình độ và năng lực công nghệ sản xuất tiên tiến.
- Công suất chế biến rau quả đạt 2 triệu tấn sản phẩm/năm, gấp 2 lần so với năm 2020.
- Thu hút đầu tư mới 50-60 cơ sở chế biến, bảo quản rau quả hiện đại với công nghệ sản xuất tiên tiến gắn với vùng sản xuất nguyên liệu tập trung, có sản lượng rau quả lớn.
